( 1 ) بزرگوار رفت : « اين كتاب به انواع فوايد مشحون است و خواص اين كتاب از حدّ تقرير بيرون و از انواع مروّت و فتوّت و سخاوت و شجاعت و علم و حكمت و عقيدت و معرفت آن تجربت بسيار حاصل مىگردد ، امّا مىبايستى كه كسى اين كتاب را از عبارت عربى به پارسى آوردى تا عجمى چون عربى دريافتى و بلخى چون كرخى واقف شدى ، طرازى چون حجازى بدانستى و رازى چون تازى مطّلع گشتى و خاطر ما در هر طرف توجّه كرد عاقبت بر محمّد مستوفى قرار مىگيرد كه هواخواهى مخلص و خدمتگارى معتقد است و هميشه همّت بر فراغ خاطر ما متوجّه مىدارد و هيچ اشارت ما را مهمل نمىگذارد . » چون اشارت بر اين فرمود اين ضعيف را از امتثال چاره نبود با آنكه حدّ صناعت و قلّت بضاعت خويشتن معلوم بود و مىدانست كه به لوازم اين خدمت به واجبى قيام نتواند نمود و از عهدهء اين قبول بيرون نتواند آمد به وجوه بسيار ، يكى حالت ضعف و پيرى كه سر همهء سرشكستگيها و مايهء همهء فروبستگيهاست و سردى و خشكى بر مزاج غلبه مىكند كه موجب نسيان و منتج عصيان باشد و ملالت و كسالت به خاطر راه مىيابد ، دويم كثرت عيال و اطفال و قلّت مجال و پراكندگى احوال ، و سيّوم تشويش روزگار و جدايى از ديه و ديار و غيبت مخدوم بزرگوار - خصوصا سفرى كه عاقبت آن ظاهر بود و خاتمت آن روشن [ ( 12 ) ] - و بيرون اين همه جزئياتى كه ذكر آن ركاكتى دارد و سمع مبارك را از آن معاف داشته مىآيد و يقين دانسته مىشود كه بر بعضى وقوف دارد ، به اعتماد اقبال آن خداوند [ ( 13 ) ] در اين ترجمه شروع كرده آمد و يقين حاصل است كه به فضل خداى عزّ و جلّ و فرّ دولت خداوند [ 3 ب ] به اتمام پيوندد - إن شاء اللّه تعالى و لا حول و لا قوّة إلا باللّه تبارك و تعالى و حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ .

--> [ ( 12 ) ] ل . ت . ش . چ : از « خصوصا . . . روشن » حذف شده است . [ ( 13 ) ] س . ل . ش . چ . : از « و يقين . . . خداوند » حذف شده است .